İzmir Konak’ta mobil mutfak aracıyla satış izni nasıl alınır?

Merhabalar, mobil mutfak aracınızın ruhsatta “mobil mutfak” olarak geçmesi tek başına kamusal alanda (kaldırım, meydan, yol kenarı gibi) satış yapma hakkı vermez. Konak’ta zabıtanın müdahalesi genelde iki başlığa dayanır: (i) kamusal alanın izinsiz kullanımı ve (ii) seyyar satışın belediyece yasaklanması veya belirli alanlara bağlanması.

Kamusal alanda konumlanıp satış yaptığınızda, “trafik engellemiyorum” deseniz bile, zabıta uygulamada çoğunlukla “işgal” kabul edip işlem yapabiliyor. Bu noktada hem idari para cezası hem de satışa konu emtianın emanete alınması riski var; belediyelerin seyyar satışa müdahale/men yetkisi Belediye Kanunu m. 15/m içinde açıkça düzenlenmiş. Kaldırım ve benzeri yerlerin işgali yönünden de Kabahatler Kanunu m. 38 çerçevesinde işlem tesis edilebiliyor.

Sizin açınızdan pratik ve doğru yol, “resmi izin yok” denilse bile konuyu yazılı zemine çekmek ve iki ayrı izin/kayıt hattını tamamlamak:

1. Belediye tarafı (Konak Belediyesi): Konak Belediyesi’nin son dönemde “işgal izni” ve kaldırım kullanımıyla ilgili düzenleme yaptığını biliyoruz; ancak bu düzenlemeler çoğu zaman sabit işyerinin ön cephe kullanımına göre kurgulanabiliyor ve seyyar satışa otomatik izin anlamına gelmeyebiliyor. Bu yüzden belediyeye dilekçeyle başvurup şu iki soruya yazılı cevap isteyin:

• “Mobil mutfak aracıyla kamusal alanda satışa izin verilen özel noktalar/etkinlik alanları var mı?”
• “Varsa başvuru usulü nedir, yoksa gerekçeli ret yazısı verilir mi?”

2. Gıda mevzuatı (Tarım ve Orman): Mobil araçla satış yapmanız, gıda güvenliği yönünden “gıda işletmesi” yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Faaliyetinize uygun şekilde işletme kaydı/onayı, hijyen, izlenebilirlik gibi başlıklar için Tarım ve Orman idaresinin yayımladığı gıda işletmesi kayıt prosedürü ve istenen belgeler listesini esas alarak başvuru hazırlayın. (Bazı faaliyetlerde belediye ruhsat sureti istenebildiği için, belediye aşamasıyla paralel yürütmek en sağlıklısıdır.)

Kamusal alanı kullanma izni çıkmıyorsa, çoğu işletmenin fiilen seçtiği güvenli alternatif; özel mülk içinde (arsa/otopark/özel alan) mülk sahibinin izniyle, imar ve kullanım şartları uygun bir noktada, belediyenin “kamu alanı işgali” itirazına takılmadan çalışmaktır. “Yol üstünde” park edip satış ise, en çok ihtilaf çıkan modeldir ve Belediye Gelirleri Kanunu’ndaki işgal harcı hükümleri (işgale konu yerin belediyece kullandırılması halinde) ayrıca gündeme gelebilir; ama bu, her durumda belediyenin seyyar satışı serbest bırakacağı anlamına da gelmez.

İsterseniz netleştireyim: Konak’ta satış yapmak istediğiniz yer kamusal kaldırım/meydan mı, yoksa bir özel parsel içinde mi? Zabıta size sadece sözlü uyarı mı yaptı, yoksa tutanak/ceza tutanağı düzenlendi mi? Bir de belediyeden daha önce herhangi bir “işgal izni” veya “işyeri açma ve çalışma ruhsatı” başvurusu yaptınız mı?

Merhaba, ruhsatta “mobil mutfak” yazması aracı teknik olarak tanımlar; kamusal alana park edip ticari gıda satışı yapabilmeniz için ayrıca (1) belediye yönünden yer kullanımı ve ruhsat, (2) Tarım ve Orman Bakanlığı yönünden gıda işletmesi kayıt yükümlülükleri birlikte değerlendirilir. Konak’ta zabıtanın müdahalesi genelde “kamuya ait alanın izinsiz kullanımı” ve “ruhsatsız/izinsiz satış” başlıklarına dayanır.

Önce gıda tarafını netleştirin: Araçtan satış yapan işletmeler de kural olarak “gıda işletmesi” sayılır ve faaliyet türünüze göre kayıt veya onay sürecine tabi olabilirsiniz. Bunun çerçevesi, Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik ile belirlenir. Ayrıca çalışanlarınızın (siz dahil) hijyen eğitimi yükümlülüğü, Hijyen Eğitimi Yönetmeliği kapsamında gündeme gelebilir. Uygulamada zabıta denetiminde sık sorulan belgeler bunlardır.

Belediye tarafında ise kritik nokta şu: “Trafiği engellemiyorum” tek başına yeterli görülmeyebilir; çünkü kaldırım, meydan, park kenarı gibi yerlerde satış yapmak, çoğu ilçede tahsis/işgal izni veya belediyenin belirlediği nokta ve saatlerle sınırlı bir “seyyar satış düzeni” gerektirebilir. Konak’ta yapmanız gereken en pratik hamle, Ruhsat ve Denetim birimine yazılı başvuru verip şu 3 soruya yazılı cevap istemektir:

1. Mobil araçla gıda satışı için hangi ruhsat/izin türü uygulanıyor (işyeri açma ve çalışma ruhsatı, seyyar satış izni, yer tahsisi, işgal izni vb.)?
2. Hangi cadde/sokak/alanlar için izin veriliyor veya kesin olarak yasak?
3. Başvuru evrak listesi ve değerlendirme süresi nedir?

Eğer belediyeye yaptığınız ruhsat başvurusu mevzuata uygun olmasına rağmen süresi içinde sonuçlandırılmadan bekletiliyor ya da fiilen “sürüncemede” kalıyorsa, 11.12.2025 tarihli değişiklikle “İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik” yönünden Bakanlığa başvuru imkanı tanındığı duyurulmuştur; bunun dayanağını ve mantığını Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın resmi duyurusunda görebilirsiniz. Bu yol her somut olaya birebir uygulanmayabilir; ama “belediye izin vermiyor” denirken aslında “hiç değerlendirme yapılmaması” gibi bir durum varsa önemli bir seçenektir.

Son olarak, denetimde tartışma yaşamamak için araç içinde/üzerinde görünür şekilde; işletme bilgileri, kayıt-onay süreciniz, hijyen eğitimleri ve (faaliyetinize uyuyorsa) “gıda işletmesi karekodu” gibi yükümlülükleri de baştan planlamanızı öneririm.

Konak’ta zabıtanın sizi durdurduğu yer tam olarak kaldırım üstü mü, yol kenarı cep mi, özel mülk önü mü? Bir de araçta sadece paketli ürün satışı mı yapıyorsunuz, yoksa araç içinde pişirme/ısıtma da var mı? Bu iki bilgi, hangi izin ve denetim rejiminin devreye gireceğini ciddi şekilde değiştirir.