Vekalet Ücreti Hesaplama

Vekalet Ücreti Nasıl Hesaplanır?

Vekalet ücreti, avukatın hukuki yardım ve temsil hizmetinin bedelidir ve bir uyuşmazlığın size gerçek maliyetini görmeniz için kritik bir kalemdir. Uygulamada iki ayrı tutar vardır: müvekkil ile avukat arasında kararlaştırılan ücret ve mahkemenin yargılama gideri olarak karşı tarafa yüklediği avukatlık ücreti; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) ise bu bedelin alt sınırını çizer. Konusu para olan işlerde dava değeri üzerinden dilim dilim hesaplanan kademeli oranlar, para ile ölçülemeyen işlerde ise maktu tutarlar devreye girer ve mahkeme türü sonucu değiştirir. Çoğu kişinin kaçırdığı nokta, kısmen kazanılan dosyalarda bu hesaplamanın oranlanması ve iki kalemin birbirine karıştırılmasıdır.

Vekalet ücreti nedir, AAÜT ve kanuni dayanaklar neler?

Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) neyi belirler?

AAÜT, avukatın verdiği hukuki yardım karşılığında alınabilecek asgari (en düşük) avukatlık ücretlerini belirler. Hem dava ve icra takiplerinde (mahkemelerin “yargılama gideri” olarak hükmettiği karşı vekalet ücreti dahil), hem de dava dışı işlerde (danışmanlık, dilekçe, sözleşme hazırlama gibi) alt sınır mantığıyla çalışır.

AAÜT’nin dayanağı 1136 sayılı Avukatlık Kanunu hükümleridir. Kanun, tarifenin her yıl hazırlanma ve onay sürecini düzenler. Ayrıca tarifeye aykırı şekilde, tarifenin altında ücret kararlaştırılmasını da yasaklar. Mahkemelerin karşı tarafa yükleyeceği avukatlık ücreti için de tarifedeki miktar esas alınır ve kanundaki üst sınırlar gözetilir.

Akdi ücret ile karşı (yasal) vekalet ücreti farkı

Akdi vekalet ücreti, avukat ile müvekkilin kendi aralarında yaptığı ücret anlaşmasına dayanır. Bu ücret peşin, taksitli, sabit ya da belirli koşullarla değişen bir bedel olabilir. Ancak kural olarak AAÜT’nin altına inilemez.

Karşı (yasal) vekalet ücreti ise davayı kaybeden tarafa yüklenen, kazanan taraf lehine hükmedilen ücrettir. Uygulamada en çok karıştırılan nokta şudur: Kanuna göre dava sonunda karşı tarafa yüklenen vekalet ücreti avukata aittir. Yani “ben kazandım, bu para benim” yaklaşımı her dosyada otomatik doğru olmaz; sözleşme ve dosyanın yapısı ayrıca değerlendirilir.

Tarife yılı hangi tarihe göre seçilir?

Tarife yılı seçerken temel kural şudur: Ücretin takdirinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hükmün verildiği tarihte yürürlükte olan AAÜT uygulanır. Bu yüzden davanın açıldığı tarih ile karar tarihi farklıysa, hesap değişebilir.

Örneğin karar 2026 yılında verildiyse, o tarihte yürürlükte olan tarife dikkate alınır. 2025-2026 AAÜT, 4 Kasım 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanıp yürürlüğe girmiştir; güncel metne Resmî Gazete PDF üzerinden ulaşılabilir.

Karşı vekalet ücreti mi, akdi vekalet ücreti mi hesaplanıyor?

Karşı vekalet ücreti kimden kime ödenir?

Karşı (yasal) vekalet ücreti, davayı veya takibi kaybeden tarafa yüklenen ve kararın “yargılama giderleri” kısmında görülen avukatlık ücretidir. Mantık basittir: Haksız çıkan taraf, karşı tarafın avukatla temsil nedeniyle yaptığı giderin bir bölümünü karşılar.

Buradaki kritik ayrım şudur: Kararda çoğu zaman “kazanan taraf lehine” hükmedilse de, Avukatlık Kanunu m.164 gereği, tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenen vekalet ücreti kural olarak avukata aittir. Bu yüzden “karşı vekalet ücreti” ile “müvekkilin kendi avukatına ödeyeceği ücret” aynı şey değildir. Taraf avukatla temsil edilmiyorsa, karşı vekalet ücreti de doğmaz.

Akdi ücrette sözleşme serbestisi ve asgari sınır

Akdi vekalet ücreti, avukat ile müvekkilin yaptığı ücret anlaşmasıdır. Sabit bir bedel, saatlik ücret, aşamalı ücret ya da başarıya bağlı bir ücret olarak kararlaştırılabilir. Ancak serbesti sınırsız değildir:

• AAÜT’nin altında ücret kararlaştırılamaz.
• Dava veya hükmolunacak şeyin değeri üzerinden belirlenecek yüzdelik ücrette kanuni üst sınırlar vardır (uygulamada en bilinen sınır yüzde 25’tir).
• Dava konusu para dışındaki mal veya hakların bir kısmının aynen avukata bırakılması şeklindeki düzenlemeler ayrıca sınırlanır.

Ücret sözleşmesinde KDV, masraflar (harç, bilirkişi, tebligat gibi) ve tahsilat koşulları da net yazılmalıdır.

Aynı dosyada iki ücret birlikte olur mu?

Evet, aynı dosyada iki ayrı ücret kalemi yan yana bulunabilir. Müvekkil, avukatıyla yaptığı sözleşmeye göre akdi ücreti öder. Dava sonunda da mahkeme, kaybeden tarafa ayrıca karşı vekalet ücretini yükleyebilir.

Bu iki kalem birbirinin otomatik alternatifi değildir. Uygulamada ücret sözleşmeleri çoğu zaman “karşı vekalet ücreti akdi ücretten düşülür mü, ayrıca mı kalır” sorusunu açıkça düzenler. En sağlıklısı, baştan yazılı ve açık bir anlaşmayla ilerlemektir.

Nispi mi maktu mu: doğru tarife türü nasıl belirlenir?

Davanın konusu para ise nispi hesap mantığı

Davanın konusu para alacağı ise, karşı vekalet ücreti çoğu zaman nispi hesaplanır. Nispi demek, tek bir sabit rakam yerine “değer üzerinden oran” demektir. Bu değerin kaynağı genellikle:

• Dava dilekçesindeki talep edilen miktar (dava değeri),
• Kararda kabul edilen miktar (tam kabul, kısmi kabul, ıslah gibi durumlara göre değişebilir),
• İcra dosyalarında takip konusu alacak ve takip aşaması

olur. Pratik kontrol şudur: Hüküm fıkrasında “... TL’nin tahsiline” gibi parasal bir eda sonucu varsa, nispi mantık devreye girme ihtimali yüksektir.

Davanın konusu para değilse maktu ücret mantığı

Dava konusu para ile ölçülemiyorsa veya mahkeme, davayı parasal bir edaya bağlamıyorsa, AAÜT’de ilgili iş için belirlenmiş maktu (sabit) ücret uygulanır. Maktu hesapta “dava değeri” üzerinden oran aranmaz. Bunun yerine dosyanın türü ve yargı yeri belirleyicidir.

En güvenli yöntem, dosyanın hangi kategoriye girdiğini şu iki yerden okumaktır: (1) davanın talep sonucu, (2) kararın hüküm kısmı. Para talebi yoksa ya da karar doğrudan bir para ödemesi içermiyorsa, maktu tarife daha sık gündeme gelir.

Nispi tutar maktu asgari tutarın altında kalır mı?

Uygulamada evet, bazı dosyalarda nispi oranla çıkan tutar düşük kalabilir. Ancak AAÜT, birçok kalemde asgari bir taban öngörür. Bu nedenle hesap, sırf oran düşük çıktı diye sınırsız şekilde aşağı inmez.

Kısacası, “nispi hesap” her zaman daha düşük demek değildir. Sonuç, hem kabul edilen miktara hem de tarifedeki alt sınır kuralına göre şekillenir. Bu ayrım, özellikle düşük bedelli alacak davalarında ve kısmi kazanımlarda belirginleşir.

Konusu para olan işlerde nispi vekalet ücreti kademeli hesaplama

Dava değeri ve kabul edilen miktar nasıl alınır?

Konusu para olan davalarda (alacak, tazminat, itirazın iptali gibi) nispi vekalet ücreti hesabının temeli, dosyada parayla ölçülebilen değerdir. Pratikte iki rakamla karşılaşırsınız: dava dilekçesindeki talep edilen miktar (dava değeri) ve hükümdeki kabul edilen miktar.

Karşı vekalet ücreti hesabında çoğu dosyada esas alınan rakam, kararın hüküm kısmında yer alan kabul edilen miktardır. Dava kısmen kabul kısmen retle biterse, her taraf açısından “kendi lehine hükmedilen” kısım üzerinden ayrı ayrı hesap gündeme gelebilir. Faiz, yargılama gideri ve benzeri kalemler ise genelde bu matrahın dışında ayrıca değerlendirilir.

Kademeli oranlarla dilim dilim hesap mantığı

AAÜT’nin Üçüncü Kısmı, tek oran yerine kademeli dilimler kullanır. Mantık şöyledir: Kabul edilen miktarı dilimlere ayırırsınız, her dilime o dilimin yüzdesini uygularsınız, sonra çıkan tutarları toplarsınız.

2026 tarifesinde (2025-2026 AAÜT) dilimler özetle şöyledir: 0-600.000 TL %16; 600.000-1.200.000 TL %15; 1.200.000-2.400.000 TL %14; 2.400.000-3.600.000 TL %13; 3.600.000-5.400.000 TL %11; 5.400.000-7.800.000 TL %8; 7.800.000-10.800.000 TL %5; 10.800.000-14.400.000 TL %3; 14.400.000-18.600.000 TL %2; 18.600.000 TL üzeri %1.

İki örnek hesap: düşük tutar ve yüksek tutar

Örnek 1 (düşük tutar): Kabul edilen miktar 250.000 TL olsun. Tutar ilk dilimde kaldığı için hesap: 250.000 x %16 = 40.000 TL.

Örnek 2 (yüksek tutar): Kabul edilen miktar 2.500.000 TL olsun.

• İlk 600.000 TL: 600.000 x %16 = 96.000 TL
• Sonraki 600.000 TL: 600.000 x %15 = 90.000 TL
• Sonraki 1.200.000 TL: 1.200.000 x %14 = 168.000 TL
• Kalan 100.000 TL: 100.000 x %13 = 13.000 TL

Toplam nispi vekalet ücreti: 367.000 TL.

Konusu para olmayan davalarda maktu vekalet ücreti nasıl bulunur?

Mahkeme ve iş türüne göre maktu tutar seçimi

Konusu para olmayan veya para ile değerlendirilemeyen davalarda karşı vekalet ücreti, “dava değeri” üzerinden oranlanmaz. Doğru yöntem, AAÜT’de ilgili yargı yeri için belirlenmiş maktu satırı bulup o tutarı esas almaktır. Bu yüzden önce dosyanın hangi mahkemede görüldüğünü netleştirin: sulh hukuk, asliye, tüketici, idare-vergi gibi.

Ayrıca bazı yargı yerlerinde “duruşmalı-duruşmasız” ayrımı ücrette fark yaratır. Örneğin idare ve vergi yargısında duruşmasız takip edilen dosyalarda maktu tutar ile duruşmalı dosyalardaki maktu tutar aynı olmayabilir. Güncel satırları görmek için AAÜT maktu ücret tablosu pratik bir kontrol listesi gibi kullanılabilir.

Birden fazla talep veya birleşen davalarda nasıl uygulanır?

Tek dosyada birden fazla talep olduğunda asıl soru şudur: Mahkeme bunu tek dava mı sayıyor, yoksa ayrı davalar gibi mi ele alıyor? AAÜT’ye göre karşılık dava açılması, başka bir davanın bu davayla birleştirilmesi veya davaların ayrılması halinde her dava için ayrı vekalet ücreti gündeme gelir. Bu yüzden “birleştirme” kararı ya da “karşı dava” varsa, maktu ücret tek kalem sanılmamalıdır.

Pratik ipucu: Hüküm fıkrasında ayrı ayrı davalar hakkında karar kuruluyorsa, ücret de çoğu zaman ayrı ayrı değerlendirilir.

Üst yargı aşamalarında ayrıca vekalet ücreti doğar mı?

Evet, bazı aşamalarda ayrıca vekalet ücreti doğabilir. AAÜT, özellikle icra takipleri ile istinaf ve temyiz incelemesinde duruşma yapılan haller için “ayrı ücret” kuralı öngörür. Bu nedenle dosya istinafa gidip duruşma açılırsa veya temyizde duruşma yapılırsa, ilk derece maktu ücretine ek olarak üst yargı aşamasına özgü maktu tutarlar gündeme gelebilir. Bozma veya kaldırma sonrası yeniden hüküm kurulursa, yeni hüküm tarihinde yürürlükte olan tarife dikkate alınır.

İcra ve kısmi kabul ret gibi özel durumlarda hesap nasıl değişir?

İcra takibinde vekalet ücreti hangi aşamada doğar?

İcra dosyalarında vekalet ücreti, uygulamada genellikle takip talebiyle birlikte “icra gideri” kalemi olarak dosyaya eklenir ve borçlunun önüne ödeme emrinde çıkan toplam borcun içinde görünür. 2025-2026 AAÜT’de icra dairelerindeki genel takipler için maktu asgari ücret ile, tahliyeye ilişkin icra takipleri için ayrıca maktu bir asgari ücret öngörülür.

Burada önemli nokta şu: İcra vekalet ücreti tek bir dilekçenin değil, takip sonuçlanıncaya kadar yapılan işlemlerin karşılığı kabul edilir. Bu yüzden “dosya daha hacze gitmedi” gibi itirazlar her zaman ücreti ortadan kaldırmaz.

Erken ödeme ve tarife içi indirimli oranlar

Borçlu, ödeme emrinin veya icra emrinin tebliğinden sonra yasal ödeme süresi içinde borcunu öderse, AAÜT bazı takip türlerinde icra vekalet ücretinin tamamı yerine dörtte üçü üzerinden hesap yapılmasına imkan tanır.

Bu “erken ödeme indirimi” otomatik bir pazarlık değil, tarifeden kaynaklanan bir hesap kuralıdır. Yasal ödeme süresi, takibin türüne göre (ilamlı, ilamsız, kambiyo gibi) değişebilir.

Kısmi kabul ret halinde karşı vekalet ücreti paylaştırma mantığı

Dava kısmen kazanılıp kısmen kaybedildiğinde, karşı vekalet ücreti çoğu zaman “tek taraf öder” şeklinde çıkmaz. Mahkeme, kabul ve ret oranına göre yargılama giderlerini paylaştırır. Vekalet ücreti de bu mantığa paralel yürür.

Basit örnek: 100.000 TL istenip 60.000 TL kabul edilirse, davacı lehine ücret 60.000 TL üzerinden; davalı lehine ücret ise reddedilen 40.000 TL’lik kısım üzerinden gündeme gelebilir. Sonuçta iki tutar mahsuplaşabilir veya ayrı ayrı hüküm kurulabilir.

Vekalet ücretinde KDV, stopaj ve tahsilat soruları

• Akdi vekalet ücreti (müvekkilin kendi avukatına ödediği bedel) serbest meslek hizmetidir. Bu nedenle makbuz düzeni, KDV ve bazı ödemelerde gelir vergisi tevkifatı (stopaj) gündeme gelir. Stopaj, genellikle ödemeyi yapan tarafın “tevkifat sorumlusu” olmasına bağlıdır.
• Karşı vekalet ücreti (karşı taraftan tahsil edilen) için ise KDV ve özellikle KDV tevkifatı konusunda uygulamada farklı yaklaşımlar ve yargı kararları görülebilir. TBB’nin vergi bülteninde, Gelir İdaresi’nin özelgelerinde belirli alıcılarda tevkifat yapılması gerektiği yönündeki değerlendirmeler ve konuya ilişkin ihtilaflar özetlenir.

Tahsilat tarafında da pratik bir gerçek var: İcra dosyasında kısmi ödeme yapılırsa, hangi kaleme mahsup edileceği (masraf, faiz, asıl alacak) toplam kapanış tutarını ve dolaylı olarak “ücretin ne kadarının fiilen tahsil edileceğini” etkileyebilir.